Motobécane

img20210430_17142363

Motobécane Mobylette AV31

Motobécane to jedna z zasłużonych firm dla motoryzacji, z którą los obszedł się dość brutalnie. Powstała ona w 1923 roku i od początku działalności związana była z produkcją jednośladów oraz silników. Jednak najlepsze jej czasy to wczesne lata powojenne.

W zniszczonej wojną Europie większość społeczeństwa jako środka transportu używała rowerów. Bogatsi mogli pozwolić sobie na motocykl a tylko nieliczni na samochód. Ale przemieszczać się musieli jednak wszyscy.

Wobec tego w 1946 roku firma Velosolex zaprezentowała na targach paryskich prosty, lekki – i co najważniejsze – tani motorower. Pojazd spotkał się z olbrzymim zainteresowaniem zwiedzających.

Charles Benoit, szef Motobécane, nie zamierzał oddać pola konkurencji. Zadecydował, że Motobécane zaprezentuje własny pojazd tej klasy. Wszystkie potrzebne do wyprodukowania motoroweru elementy firma przecież już posiadała. Do zmodyfikowanej  ramy roweru BNX z 1938 roku wmontowano opracowany również przed wojną silnik Poney AV35, który na tę okoliczność został nieco zmodernizowany i voila!

Co ciekawe, powiedzieć że dział handlowy firmy był całemu przedsięwzięciu przeciwny to jakby nic nie powiedzieć. Francuska literatura przedmiotu mówi wręcz o otwartej wrogości. Mimo wszystko Charles Benoit postawił na swoim. Historia zaś w dobitny sposób pokazała, że to on miał rację.

IMG_8650

Tak powstały pojazd nazwany został AV3 i został zaprezentowany w roku 1949. Holenderski dealer Motobécane zaproponował dla nowego motoroweru nazwę „Mobylette”. Firma ją zaaprobowała a nazwa Mobylette zagościła na stałe w języku francuskim jako synonim motoroweru. Równocześnie z nazwą Mobylette firma używała także nazwy „Motocomfort” dla swoich produktów.

IMG_8667

Wraz z pochodnymi AV31, AV32 i AV33 stał się on największym sukcesem firmy. W ciągu dwudziestu lat wyprodukowano przeszło 14 milionów motorowerów tego typu. W latach 70-tych produkcja jednośladów tej firmy wynosiła niewiarygodne 750 000 sztuk rocznie. Motobécane stał się drugim producentem jednośladów we Francji i jednym z największych w Europie.

Trzeba sobie uczciwie powiedzieć, że Motobécane Mobylette był na rynku naprawdę dobrą, przemyślaną i ciekawą propozycją. Przede wszystkim, dzięki zastosowaniu starszych, sprawdzonych podzespołów, maszyna była tania ale jednocześnie cechowała ją wysoka niezawodność. Mimo tego czynności obsługowe były ograniczone do minimum, tak że każdy rowerzysta był w stanie poradzić sobie z Mobylette.

IMG_8651

Cena i prostota to nie jedyne atuty Mobylette. Konstrukcja była bardzo przemyślana. Otwarta rama sprawiała, że motoroweru używać mogły bez problemu również kobiety. Zbiornik paliwa powędrował na tył pojazdu i znajduje się pomiędzy rurą podsiodłową a bagażnikiem. Jego konstrukcja pomyślana została tak, aby do minimum ograniczyć możliwość pobrudzenia ubrania mieszanką benzyny i oleju. Nawet taki detal jak kranik do otwierania i zamykania dopływu paliwa do gaźnika został tak pomyślany, aby do minimum zminimalizować ryzyko ubrudzenia się podczas zwykłej, codziennej obsługi motoroweru. Pokrętełko do nim sterowania znajduje się na górze zbiornika paliwa, obok wlewu i za pomocą długiego metalowego pręta steruje zaworkiem, znajdującym się w normalnym miejscu, na dole zbiornika. Proste i genialne. O ochronę odzieży przed zabrudzeniem dbają też duże osłony silnika, pod którymi ukryty został także gaźnik.

IMG_8652

Silnik miał skromne osiągi, prędkość maksymalna wynosiła około 30 km/h. Cechowała go za to duża elastyczność, pozwalająca pokonywać wzniesienia do 7% bez konieczności wspomagania go pedałowaniem oraz cichobieżność. W pierwotnej wersji silnik rozwijał moc około 1 KM. Z czasem jego wydajność rosła aż do osiągnięcia 1,5 KM w słynnym AV7, który pozostanie już w produkcji do końca. Przeniesienie napędu było dość ciekawe. Moc z wału korbowego silnika przenoszona była poprzez automatyczne sprzęgło odśrodkowe na bęben napędowy połączony z kołem pasowym. Pasek klinowy przenosi moc z małego koła na charakterystyczne, duże koło pasowe. Obraca się ono wraz z odłączanym kołem zębatym na wałku pedałów. Dalej napęd przekazywany jest poprzez wspomniane koło zębate na łańcuch napędowy i z niego na duże koło zębate przy tylnym kole. Po prawej stronie motoroweru znajduje się drugi łańcuch. Biegnie on od zębatki pedałów do tylnej piasty z wolnym kołem – tak jak w rowerze. Silnik uruchamia się poprzez pedałowanie. W razie potrzeby można odłączyć koło zębate od dużego koła pasowego przy pomocy specjalnej, obrotowej dźwigni. Wówczas można używać Mobylette jak zwykłego roweru z pominięciem większości elementów przeniesienia napędu, a więc ze zredukowanymi oporami. Przydatne w przypadku awarii mopedu albo prozaicznego braku paliwa.

IMG_8692

Oryginalny AV3 nie posiadał sprzęgła.

O komfort jazdy dbała szeroka, wysoka kierownica oraz duże, resorowane siodło. Wszystkie urządzenia do sterowania pojazdem znajdują się na kierownicy – niby drobiazg, ale bardzo ułatwia korzystanie z motoroweru. Nawet trzy dekady później u wielu innych producentów jednośladów  nadal nie było to jeszcze oczywiste. Po lewej stronie znajduje się cięgło sterujące dopływem powietrza do gaźnika, używane przy zimnym rozruchu silnika. Po prawej obrotowa rękojeść reguluje prędkość jazdy jak w normalnym motocyklu oraz, w końcowym swoim ruchu, otwiera dekompresor. Tak, ten mały silniczek posiada dekompresor!

IMG_8694

Oprócz tego na kierownicy znajdują się dźwignie hamulców klockowych, w późniejszych modelach motoroweru zmienione na bębnowe. Wisienką na torcie jest elektryczny sygnał dźwiękowy „Timbrelec” dostępny w niektórych wersjach – rzecz wówczas zupełnie niespotykana w tej klasie pojazdów.

IMG_8655

Podobnie jak piękna lampa przednia z eleganckim czerwonym pstryczkiem. Takie ładne rzeczy w prostym motorowerze!

IMG_8658

Konstrukcja pojazdu od samego początku pomyślana została jako „rozwojowa”. Firma konsekwentnie ulepszała swój produkt.

Prosty technicznie ale bardzo estetyczny i elegancki model AV3 zniknął z rynku w roku 1953. Zastąpiony został całą rodziną pochodnych motorowerów, z której każdy użytkownik mógł wybrać coś dla siebie.

IMG_8654

Pojawił się zatem rustykalny AV32, który zachował prostotę pierwszego AV3 – razem z jego przekładnią pozbawioną sprzęgła oraz hamulcami klockowymi. AV33 to kolejny model w gamie, wyposażony już w półautomatyczne sprzęgło oraz hamulec bębnowy na tylnym kole.

IMG_8707

AV31 to najlepiej wyposażony pojazd z ówczesnego katalogu – przy okazji jest to właśnie bohater dzisiejszej sesji zdjęciowej. Posiada resorowany teleskopowo przedni widelec, hamulce bębnowe na obu kołach oraz dzwonek elektryczny.

Później pojawił się ważny dla historii motorowerów model AV37 z rewolucyjną przekładnią z wariatorem. Technologia ta do dziś stosowana jest w skuterach. Warto pamiętać, że to właśnie Motobécane było pionierem w tej dziedzinie. Początkowo przekładnia ta, dzięki specjalnej blokadzie, symulowała trzy biegi jednak w następnym modelu, AV47 została ona porzucona na rzecz ciągłej zmiany przełożeń.

Paradoksalnie, najdłużej w ofercie utrzymał się najprostszy, rustykalny model AV32.

IMG_8709

Motobécane Mobylette AV31 z 1954 roku:

IMG_8668

Silnik: dwusuwowy, jednocylindrowy, chłodzony powietrzem

Pojemność: 49 ccm

Moc: około 1 KM przy 3400 obr./min

Zasilanie: gaźnik Gurtner AR2-12

Sprzęgło: automatyczne, jednostronnego działania

Przeniesienie napędu: przekładnia pasowa o jednym przełożeniu, przekładnia wtórna łańcuchowa

Prędkość maksymalna: 28 km/h

Zawieszenie: przednie teleskopowe, tylne sztywne

Hamulce: bębnowe na obu kołach

Rozstaw osi: 1014mm

Masa: 28 kg

Zbiornik paliwa: 2,1 l

Rynek motorowerów we Francji przeżył załamanie w późnych latach sześćdziesiątych XX wieku, wraz ze wzrostem zamożności społeczeństwa. Wówczas podstawowym środkiem transportu stał się samochód, na który było już stać większość ludzi. Moda na motorowery minęła. Motobécane próbowała wejść w ten biznes, tworząc prototypy małych samochodów, jednak bez powodzenia.

Tymczasem produkcja mopedów nadal trwała. Pojawiały się nad wyraz ciekawe konstrukcje. Jak można uprościć i udoskonalić motorower, pojazd z natury już technicznie bardzo prosty?

Można na przykład wykonać ramę pojazdu z dwóch blaszanych wytłoczek. Nie potrzeba spawać ramy z rur. Mało tego – pojazd taki nie potrzebuje nawet osobnego zbiornika paliwa. Przecież blaszane wytłoczki ramy mogą z powodzeniem spełniać jego rolę! Mopedy, mimo prostej konstrukcji, wyposażone były bardzo komfortowo. Chromowane elementy, bogata paleta atrakcyjnych kolorów, kierunkowskazy, lusterka, światła stopu – to wszystko było dostępne w motorowerach Motobécane.

Plakat-Motobecane-Mobylette-Mob-Blau-Seventies-Flower-Power

Już chyba wiem, na jaki pojazd zapatrzył się Erik Buell, tworząc swoje konstrukcje.

W 1984 roku firma zbankrutowała. Została ona odkupiona przez Yamahę i pod marką M.B.K. funkcjonuje do dziś.

Mam takie wrażenie, że kolekcjonerzy nie dostrzegają potencjału mopedów Motobécane. Nie spotyka się ich zbyt często na zlotach pojazdów zabytkowych a już tym bardziej na co dzień. Czy to efekt dużej skali produkcji? Historia uczy, że najtrudniej po latach jest często odnaleźć pojady popularne.

Większość pojazdów Motobécane które dziś można napotkać jest w stanie nierestaurowanym, czasem tylko doraźnie naprawiane. Problemem zaczynają być elementy z tworzyw sztucznych, które po wielu latach twardnieją i pękają.

img20210510_11171753

Warto wspomnieć o licencyjnych motorowerach Motobécane, produkowanych w Indiach na podstawie licencji przez Mopeds India Ltd. Ich produkcja trwała od 1965 roku aż do późnych lat osiemdziesiątych. Ciekawostką był fabryczny zespół wyścigowy, startujący corocznie w wyścigach motorowerów w Sholavaram, który zapisał na swoim koncie wiele sukcesów sportowych.

Do grona najtwardszych podróżników motorowerowych zalicza się bez wątpienia Kanadyjczyk Walter Muma, który w 1978 roku pokonał trasę z Toronto na Alaskę i z powrotem na mopedzie Motobécane Mobylette 50V. Podróż zajęła mu trzy miesiące, podczas których maleńki motorek pokonał 11500 mil.

3 comments

    1. Można w sumie tak powiedzieć. Tym bardziej, że nazwa „Mobylette” przyjęła się w języku francuskim jako popularne określenie motoroweru.
      Dokładnie tak samo jak „Komar” w języku polskim.
      Odegrały także podobną rolę w „zmotoryzowaniu” społeczeństwa.
      Jest także jedna różnica. Motobécane był produkowany w niespotykanej w świecie skali.

      Polubienie

  1. Teraz dotarło do mnie że firma funkcjonuje pod marką MBK. Przez kilka lat byłem posiadaczem MBK Evolis 80. Skuter ale 80 cm. Wtedy jeszcze nikt nie słyszał o 125cm na prawo jazdy B.
    Teraz żal że go sprzedałem.
    Pozdrawiam Czesław

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s